श्लोक
॥ श्री ॥
नित्यानन्दकरी वराभयकरी सौन्दर्यरत्नाकरी निर्धूताखिलघोरपावनकरी प्रत्यक्षमाहेश्वरी ।
प्रालेयाचलवंशपावनकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥ १ ॥
Nityānandakarī varābhayakarī saundaryaratnākarī nirdhūtākhilaghorapāvanakarī pratyakṣamāheśvarī |
Prāleyācalavaṁśapāvanakarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṁ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 1 ||
हिंदी भावार्थ:
सदा आनंद देने वाली, वर और अभय मुद्रा धारण करने वाली, सौन्दर्य के रत्नों की खान, घोर पापों को धोकर पावन करने वाली, साक्षात महेश्वरी, हिमालय वंश को पवित्र करने वाली, काशी की अधीश्वरी और कृपा का सहारा देने वाली हे माता अन्नपूर्णेश्वरी! मुझे भिक्षा प्रदान कीजिए।
English Translation:
Ever bestowing bliss, granting boons and fearlessness, ocean of beauty, purifier of all terrible sins, visible Empress Maheshwari, glory of the Himalayan lineage, Sovereign of Kashi, holding out the support of grace—O Mother Annapurna, grant me divine alms!
श्लोक
॥ श्री ॥
नानारत्नविचित्रभूषणकरी हेमाम्बराडम्बरी मुक्ताहारविलम्बमानविलसत् वक्षोजकुम्भान्तरी ।
काश्मीरागरुवासिता रुचिकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥ २ ॥
Nānāratnavicitrabhūṣaṇakarī hemāmbarāḍambarī muktāhāravilambamānavilasat vakṣojakumbhāntarī |
Kāśmīrāgaruvāsitā rucikarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṁ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 2 ||
हिंदी भावार्थ:
भांति-भांति के रत्नों से जड़े आभूषणों से सुसज्जित, स्वर्णमयी पीताम्बर से शोभायमान, मोतियों के सुंदर हारों से सुशोभित वक्षःस्थल वाली, केसर और अगर की सुगंध से महकने वाली काशी की स्वामिनी माता अन्नपूर्णा! मुझे भिक्षा दीजिए।
English Translation:
Adorned with exquisite ornaments of diverse gems, magnificent in golden robes, chest beautified by dangling pearl necklaces, fragrant with saffron and agarwood, Queen of Kashi—O Mother Annapurna, grant me divine alms!
श्लोक
॥ श्री ॥
योगानन्दकरी रिपुक्षयकरी धर्मार्थनिष्ठाकरी चन्द्रार्कानलभासमानलहरी त्रैलोक्यरक्षाकरी ।
सर्वैश्वर्यसमस्तवाञ्छितकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥ ३ ॥
Yogānandakarī ripukṣayakarī dharmārthaniṣṭhākarī candrārkānalabhāsamānalaharī trailokyarakṣākarī |
Sarvaiśvaryasamastavāñchitakarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṁ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 3 ||
हिंदी भावार्थ:
योग का आनंद देने वाली, शत्रुओं का नाश करने वाली, धर्म और अर्थ में निष्ठा जगाने वाली, चन्द्र-सूर्य-अग्नि समान देदीप्यमान, तीनों लोकों की रक्षा करने वाली और सब ऐश्वर्य देने वाली काशीश्वरी अन्नपूर्णा! कृपा की भिक्षा दीजिए।
English Translation:
Bestower of yogic bliss, destroyer of adversaries, inspirer of righteousness and true wealth, radiant as moon, sun, and fire, guardian of the three worlds, granter of all wishes—O Mother Annapurna, grant me divine alms!
श्लोक
॥ श्री ॥
कैलासाचलकन्दरालयकरी गौरी उमा शङ्करी कौमारी निगमार्थगोचरकरी ओङ्कारबीजाक्षरी ।
मोक्षद्वारउपाटपाटनकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥ ४ ॥
Kailāsācalakandarālayakarī gaurī umā śaṅkarī kaumārī nigamārthagocarakarī oṅkārabījākṣarī |
Mokṣadvāraupāṭapāṭanakarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṁ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 4 ||
हिंदी भावार्थ:
कैलास पर्वत की गुफाओं में निवास करने वाली, गौरी, उमा, शंकरी, कौमारी, वेदों के अर्थ को प्रकाशित करने वाली, ॐकार बीजमन्त्र स्वरूपा और मोक्ष के द्वार को खोल देने वाली काशीश्वरी अन्नपूर्णा! मुझे भिक्षा दीजिए।
English Translation:
Dwelling in the caves of Mount Kailash, Gauri, Uma, Shankari, virgin Goddess, illuminator of Vedic truth, embodiment of Omkara, who unbars the gateway to liberation—O Mother Annapurna, grant me divine alms!
श्लोक
॥ श्री ॥
दृश्यादृश्यविभूतिवाहनकरी ब्रह्माण्डभाण्डोदरी लीलानाटकसूत्रभेदनकरी विज्ञानदीपाङ्कुरी ।
श्रीविश्वेशमनःप्रमोदनकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥ ५ ॥
Dṛśyādṛśyavibhūtivāhanakarī brahmāṇḍabhāṇḍodarī līlānāṭakasūtrabhedanakarī vijñānadīpāṅkurī |
Śrīviśveśamanaḥpramodanakarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṁ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 5 ||
हिंदी भावार्थ:
दृश्य और अदृश्य समस्त ऐश्वर्यों को देने वाली, संपूर्ण ब्रह्माण्ड को उदर में धारण करने वाली, संसार-लीला के सूत्रधार की शक्ति, विज्ञान-दीप को प्रज्वलित करने वाली और भगवान विश्वनाथ के मन को आनंदित करने वाली अन्नपूर्णा! मुझे भिक्षा दीजिए।
English Translation:
Conveying all visible and invisible riches, holding the vessel of the universe within Her womb, master director of cosmic play, sprout of the lamp of wisdom, delighting Lord Vishwanatha—O Mother Annapurna, grant me divine alms!
श्लोक
॥ श्री ॥
उर्वीसर्वजनेश्वरी भगवती माता कृपासागरी वेणीनीलसमानकुन्तलधरी नित्यान्नदानेश्वरी ।
साक्षान्मोक्षकरी सदाशुभकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥ ६ ॥
Urvīsarvajaneśvarī bhagavatī mātā kṛpāsāgarī veṇīnīlasamānakuntaladharī nityānnadāneśvarī |
Sākṣānmokṣakarī sadāśubhakarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṁ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 6 ||
हिंदी भावार्थ:
पृथ्वी के समस्त प्राणियों की स्वामिनी, दया की सागर, नीलवर्ण सुंदर केशों वाली, नित्य अन्न का दान करने वाली, साक्षात मोक्ष प्रदायिनी और सदा कल्याण करने वाली काशीश्वरी माता अन्नपूर्णा! मुझे भिक्षा दीजिए।
English Translation:
Sovereign of all beings on earth, ocean of compassion, with lustrous dark flowing tresses, Empress of daily food charity, direct giver of liberation, ever-auspicious—O Mother Annapurna, grant me divine alms!
श्लोक
॥ श्री ॥
आदिक्षान्तसमस्तवर्णनकरी शम्भोस्त्रिभावाकरी काश्मीरा त्रिजलेश्वरी त्रिलहरी नित्याङ्कुरा श्यामला ।
भक्ताभीष्टकरी दशाशुभकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥ ७ ॥
Ādikṣāntasamastavarṇanakarī śambhostribhāvakarī kāśmīrā trijaleśvarī trilaharī nityāṅkurā śyāmalā |
Bhaktābhīṣṭakarī daśāśubhakarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṁ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 7 ||
हिंदी भावार्थ:
'अ' से 'क्ष' तक संपूर्ण मातृका वर्णों को रचने वाली, शिव के तीन भावों को प्रकट करने वाली, गंगा-यमुना-सरस्वती की स्वामिनी, भक्तों की मनोकामना पूर्ण करने वाली अन्नपूर्णा! मुझे भिक्षा दीजिए।
English Translation:
Manifesting all letters from 'A' to 'Ksha', source of Shiva’s three powers, mistress of the three sacred streams, fulfiller of devotees' aspirations—O Mother Annapurna, grant me divine alms!
श्लोक
॥ श्री ॥
देवी सर्वविचित्ररत्नरुचिरा दाक्षायणी सुन्दरी वामा स्वादुमहोदरा च वरदा सौभाग्यमाहेश्वरी ।
भक्ताघौघविनाशिनी बलिहरा काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥ ८ ॥
Devī sarvavicitraratnarucirā dākṣāyaṇī sundarī vāmā svādumahodarā ca varadā saubhāgyamāheśvarī |
Bhaktāghaughavināśinī baliharā kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṁ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 8 ||
हिंदी भावार्थ:
विचित्र रत्नों से जगमगाने वाली, दक्षपुत्री, परम सुन्दरी, स्वादु अन्न देने वाली, वरदायिनी, अखंड सौभाग्य की स्वामिनी और भक्तों के पापों को नष्ट करने वाली काशीश्वरी अन्नपूर्णा! मुझे भिक्षा दीजिए।
English Translation:
Resplendent with marvelous gems, daughter of Daksha, exquisite beauty, giver of savory nourishment, dispenser of blessings and marital fortune, destroyer of sins—O Mother Annapurna, grant me divine alms!
फलश्रुति
॥ श्री ॥
माता च पार्वती देवी पिता देवो महेश्वरः ।
बान्धवाः शिवभक्ताश्च स्वदेशो भुवनत्रयम् ॥ ९ ॥
Mātā ca pārvatī devī pitā devo maheśvaraḥ |
Bāndhavāḥ śivabhaktāśca svadeśo bhuvanatrayam || 9 ||
हिंदी भावार्थ:
मेरी माता भगवती पार्वती हैं, मेरे पिता देवाधिदेव महेश्वर हैं, भगवान शिव के सभी भक्त मेरे भाई-बंधु हैं और यह तीनों लोक ही मेरा अपना स्वदेश है।
English Translation:
Goddess Parvati is my Mother, the Great God Maheshwara is my Father, all devotees of Shiva are my true kin, and all the three worlds are my homeland.
✨
समाप्ति
।। इति श्रीमच्छङ्कराचार्यविरचितं अन्नपूर्णाष्टकं सम्पूर्णम् ।।
|| Thus Concludes Annapurna Ashtakam composed by Adi Shankaracharya ||